Dinsdag 14 oktober ging het college over Nieuwe Media en de islam. Aan het woord was Madelon Stokman van de Nederlandse islamitische Omroep. De bijbehorende tekst was van Loosineh Markarian - “Religion, Iranian Women’s Blogging, and the Promise of Democratic Change in Iran.” Waar het college en de tekst elkaar raken zal ik dat aangeven.

Madelon verdeelde haar voordracht in vier duidelijke thema’s:

• Islam en Media
• Islam en Nieuwe Media in Nederland
• Media in het Midden-Oosten
• Nieuwe media in het Midden-Oosten

Islam en Media
Volgens Madelon zijn er verschillende problemen bij de benadering van de islam door de media. Zo wordt de islam gezien als één instantie, terwijl er vele subtiele en minder subtiele verschillen zijn tussen moslims onderling. Dit gebrek aan nuance leidt al snel tot radicale standpunten en is onderdeel van het oriëntalisme, een traditie waarin stereotypes worden toegekend aan het gehele (Midden) Oosten op basis van één representant daarvan. Door de nadruk op excessen (die zijn ten slotte nieuws) wordt zo het gedrag van enkelen gekoppeld aan het beeld van een grote groep. Een tweede probleem is dat de journalistiek invloed heeft op de samenleving betreffende dit onderwerp. Tenslotte is het volgens Madelon belangrijk om altijd op de hoogte te zijn van de bron van een publicatie. Inhoud en vorm van een publicatie zijn grotendeels afhankelijk van de bron. Al deze kleine problemen zorgen ervoor dat het vrijwel onmogelijk is om een genuanceerd standpunt te hebben over de islam.

Een probleem bínnen de islam is dat vrouwen zich traditioneel niet kunnen uitspreken in de publieke sfeer. In de media is er dus geen ruimte voor een vrouwelijk geluid. Op de rol die nieuwe media in deze situatie kunnen spelen kom ik later terug.

Islam en Nieuwe Media in Nederland
De nieuwe media verdienen in Nederland verdienen speciale aandacht. Volgens Stokman richten de traditionele media in Nederland zich namelijk steeds meer op het binnenland en moet de internationaal georiënteerde Nederlander zich dus op de nieuwe media richten voor buitenlands nieuws. De nieuwe media hebben een aantal gevolgen. Zo is er voor de meeste mensen sprake van een information overload. Hoewel de bronnen op internet een nog grotere invloed uitoefenen zullen de meeste mensen de energie niet op kunnen brengen om onderzoek te doen, en dus wordt er steeds meer en extremer gereageerd op fragmentarische verslaggeving. De sites die de islam lijken te vertegenwoordigen vertegenwoordigen over het algemeen slechts een fragment van de islamitische gemeenschap. Kijken we naar sites als geenstijl.nl, die de islam niet positief benaderen dan zien we dat zij vaak samplen en geen poging doen het hele discourse weer te geven. De reacties zijn door de anonimiteit van het internet ook extreem van aard.

Binnen de islam hebben de nieuwe media ook gevolgen. Jonge moslims kunnen hun imam over het algemeen niet verstaan en stellen daarom via google hun eigen versie van de islam samen. Op dit moment zijn ze behoorlijk vatbaar voor slechte invloeden.

Voor de situatie in Nederland is het voor zowel autochtonen als autochtonen belangrijk om te onderzoeken wie, wat, waar, waarover, hoe zegt. Men moet letten op de terminologie en zich bewustzijn van het feit dat er in het Midden-Oosten géén persvrijheid is en regering en bevolking strikt gescheiden zijn.

Media in het Midden-Oosten
Deze realisatie brengt ons als vanzelf bij het Midden-Oosten. Volgens Stokman is het belangrijk om te beseffen dat er daar geen persvrijheid is. Dat er niet negatief mag worden geschreven over de islam en regering is daar een uiting van. De censuur begint echter af te brokkelen. In eerste instantie was de drijvende kracht sateliettelevisie, Al-Jazeera is namelijk overal te ontvangen en staat dus niet onder controle van een landelijke regering.

Nieuwe Media in het Midden-Oosten
De regeringen in het Midden-Oosten censureren ook het internetverkeer. Zo zijn sites als google, hyves, en amnesty international niet te bereiken. Ook blogs worden geblokkeerd. Door bloggers aan te erken als journalisten worden zij ook onder hetzelfde toezicht geplaatst als die journalisten. Inmiddels zijn er speciale busreizen vanuit Syrië naar Libanon zodat men toch kan internetten. Het internet wordt zo sterk in de gaten gehouden dat critici vaak het land niet in mogen.

Markarian stelt dat het internet ook een rol speelt in de strijd tégen censuur. Volgens haar kunnen vrouwen zich nu voor het eerst uitspreken. Het gaat deze vrouwen er niet om de islam af te zweren, maar ze willen wel een discoursverandering teweeg brengen. het internet zou dus een middel zijn om de subaltern zoals gedefinieerd door Gayatri Chakravorty Spivak een stem te geven.

Vragen
Na de presentatie van Stokman waren er nog veel vragen, die vooral betrekking hadden op haar eigen voorkeur voor een bepaald persmodel. Het werd duidelijk dat Stokman weliswaar voor persvrijheid is, maar vindt dat de journalisten wel een verantwoordelijkheid moeten nemen.

Conclusie
Na het lezen van de tekst en het bezoeken van het college is het voor mij duidelijk dat we nog een lange weg te gaan hebben. Persvrijheid leidt tot misbruik ervan, maar censuur is nog vele malen erger. Ik ben me eens te meer bewust geworden dat de vrijheid die in Nederland beschikbaar is helaas niet voor iedereen is weggelegd.